Democratische weerbaarheid
Links en rechts zijn politieke richtingen; extremisme gaat niet simpelweg over een vergaande mening. Doorslaggevend zijn doelen en handelingen die de democratische rechtsorde ondermijnen, bijvoorbeeld door intimidatie, systematisch haatzaaien, demonisering of geweld.
Links-extremisme
De AIVD noemt met name anarcho-extremisme en antifascistisch extremisme. Een groot deel van links protest is activisme en valt nadrukkelijk niet onder extremisme. De grens komt in beeld bij ondermijnende daden zoals intimidatie, doxing, vernieling of het structureel onmogelijk maken van democratische rechten van anderen.
Rechts-extremisme
De AIVD noemt onder meer racisme, wit superioriteitsdenken, antisemitisme, vreemdelingenhaat en ultranationalisme wanneer die samengaan met extremistische doelen of middelen. Online bevestiging, complotverhalen en ontmenselijkende taal kunnen normalisering en verdere verharding versterken.
Patronen die richtingen kunnen overstijgen
De eigen groep wordt goed, wakker of moreel zuiver genoemd; buitenstaanders zijn verdacht.
Kritiek geldt niet als informatie, maar als bewijs van verraad of vijandschap.
Mensen worden gereduceerd tot etiketten, bedreigingen of minderwaardige groepen.
Alleen bronnen uit de eigen kring gelden nog als betrouwbaar; weerlegging bevestigt het complot.
Intimidatie, uitsluiting of geweld wordt voorgesteld als noodzakelijk of onvermijdelijk.
Vriendschap, werk en dagelijkse keuzes worden steeds meer beoordeeld op loyaliteit aan de groep.
Jezelf beschermen
Behoud contact met mensen buiten je vaste informatie- en vriendengroep.
Vraag welk bewijs jouw standpunt daadwerkelijk zou kunnen veranderen.
Controleer primaire bronnen en lees ook serieuze kritiek op de eigen groep.
Let op wanneer humor, jargon of vernedering de mens achter een standpunt uitwist.
Neem afstand als druk, geheimhouding, intimidatie of geweld normaal wordt gemaakt.